مقالات آموزشی

باسیلوس سوبتیلیس چیست!؟

کنترل بيولوژيک به معناي استفاده از ميکروارگانيسم‌هاي مختلف مخصوصاً باکتري‌ها و برخي قارچ‌ها به منظور ممانعت از رشد و نمو آفات گياهي گوناگون به صورت مستقيم يا غير مستقيم و به وسيله توليد متابوليت‌هاي با خواص ضد ميکروبي است.

برخي باکتري‌ها به دليل توانايي در توليد ترکيباتي با خواص ضد ميکروبي مانند ليپوپپتيدهاي ضد قارچي و انواعي از آنتي بيوتيک‌ها، فعاليت‌هايي عليه عوامل بيماري‌زاي گياهي مانند انواع قارچ‌هاي بيماري‌زا از خود نشان مي‌دهند.

براي زمان‌هاي طولاني، باکتري‌هاي گرم منفي هوازي به ويژه spp Pseudomonas به طور وسيعي به عنوان عوامل کنترل بيولوژيک مطالعه شده‌اند. علي رغم ويژگي‌هاي مساعد سودوموناس‌ها براي ايفاي نقش در کنترل بيولوژيک، ضعف اصلي آن‌ها به عنوان عامل بيوکنترل، ناتوانايي در توليد اسپور مي‌باشد که اخيراً باعث گرديده که توجهات به سمت باکتري‌هاي تشکيل دهنده اسپور جنس Bacillus بيشتر گردد.

توليد آنتي بيوتيک به وسيله سويه‌ هاي بيوکنترل Bacillus به ويژه Bacillus subtilis مي‌توانند نقش کليدي در سرکوب بيماري‌هاي گياهي ايفا کنند زيرا اين آنتي بيوتيک‌ها داراي مزايايي نسبت به ديگر آفت کش‌ها از جمله سميت کم، تجزيه زيستي بالا و خصوصيات مساعد و سازگار با محيط زيست مي‌باشند.

توانايي تشکيل اسپور به وسيله اين باکتري نيز آن را به عنوان يکي از بهترين کانديدا براي توسعه‌ي توليد آفت‌کش‌هاي زيستي کارآمد از نقطه نظر تکنولوژي ساخته است زيرا اسپورهاي Bacillus سطح بالايي از مقاومت نسبت به خشکي که براي صورت‌بندي اين فرآورده‌هاي پايدار لازم است را نشان مي‌دهد.

کنترل بيولوژيک در مديريت بيماري‌هاي گياهي:

از زمان‌هاي نخستين، بشر سعي بر آن داشت که توسط محصول خود را از طريق غني نمودن خاک و با تغييرات در عمليات زراعي افزايش داده تا از اين رهگذر شاهد کاهش خسارت بيماري‌هاي گياهان و در نتيجه افزايش توليد باشد.

به دنبال افزايش جمعيت و به تبع آن تقاضا براي مواد غذايي و محدوديت زمين قابل استفاده از نظر کشاورزي، تلاش براي افزايش محصول در واحد سطح را به دنبال داشته است.

همچنين به منظور رسيدن به يک توسعه پايدار نياز به کشاورزي پايدار احساس مي‌شود.

رسيدن به زندگي پايدار مستلزم کاهش مصرف سموم شيميايي و اعمال روش‌هاي زيستي در مقابل آفات و بيماري‌ها مي‌باشد.

با توجه به اين که استفاده بيش از حد مواد شيميايي در کشاورزي، سبب آلودگي محيط زيست مي‌گردد و همچنين عوامل بيماري‌زاي گياهي نيز به سرعت و با حرکت رو به گسترشي نسبت به آفت کش‌هاي شيميايي مقاومت حاصل مي‌نمايند و نيز با توجه به قيمت گران آفت کش‌ها و تجمع يافتن آن‌ها در گياهان يا خاک و اثرات مضري که بر روي انسان دارند، تحقيقات گسترده‌اي جهت جايگزيني اين روش با روش‌هاي جديدتر به منظور مبارزه با عوامل بيماري‌زاي مقاوم به قارچ کش‌ها در سراسر دنيا انجام مي‌شود.

يک راه حل اساسي استفاده از فعاليت و عملکرد ميکروارگانيسم‌ها است.

کنترل بيولوژيک علاوه بر کاهش اثرات مصرف آفت کش‌ها در دراز مدت باعث ايجاد تعادل بين عوامل زيان آور گياهي و دشمنان طبيعي آن‌ها مي‌شود، در اين راستا از باکتري‌ها و قارچ‌هاي آنتاگونيست در سطح وسيعي براي کنترل بيماري‌هاي گياهي استفاده مي‌شود.

مزاياي کنترل بيولوژيک نسبت به کنترل شيميايي:

۱- کنترل بيولوژيک در مقايسه با کنترل‌هاي شيميايي، از اين جهت که ميکروب‌ها بر خلاف برخي مواد سمي، در زنجيره‌هاي غذايي جمع و ذخيره نمي‌شوند، کنترل سالم‌تر و ايمن‌تر محسوب مي‌شود.

۲- عوامل کنترل بيولوژيک از اين جهت که روي جنبه‌هاي بيولوژيکي يک آفت يا يک پاتوژن اثر مي‌گذارند، از دوام بيشتري برخوردار بوده و به عنوان يک روش کنترل ديرپا محسوب مي‌شود.

۳- عوامل کنترل ميکروبي اثر کمتري بر تعادل اکولوژيکي محيط مي‌گذارند به ويژه اينکه بر خلاف اکثر عوامل کنترل شيميايي که هم بر روي اهداف خود و هم روي ساير جانداران محيط تاثير مي‌گذارند، توده دشمنان طبيعي را از بين نمي‌برند.

۴- عوامل کنترل ميکروبي اغلب با ساير روش‌هاي کنترل، علي‌الخصوص کنترل شيميايي سازگار بوده و حتي مي‌تواند همراه با آن‌ها به کار گرفته شود.





 

کشاورزی زیستی چیست؟

کشاورزی زیستی (کشاورزی ارگانیک، طبیعی یا آلی)، نوعی کشاورزی است که در تولید و فرآوری محصولات آن از کودهای شیمیایی، سموم، هورمون‌ها و دگرگونیها و دستکاری‌های ژنتیکی استفاده نشود و همه مراحل تقویت زمین، کاشت و برداشت با استفاده از نهاده‌های طبیعی (همچون کود زیستی، کمپوستها، حشرات سودمند، ریزاندامگان کارآ یا EM) باشد. کشاورزی ارگانیک سیستمی تولیدی است که سلامت خاک، اکوسیستم‌ها و انسان را پایدار می‌سازد و بر فرایند بوم شناسانه، تنوع زیستی و چرخه‌های سازگار با شرایط محلی تکیه دارد.[۱] فراورده‌های کشاورزی زیستی در کشور ما با نام محصولات سالم و در کشورهای اروپایی وامریکایی با نام کشاورزی زیستی (به انگلیسی: Organic farming) و یا کشاورزی بیولوژیک (Bio) شناخته می‌شود. کشاورزی زیستی، یک سیستم مدیریتی جامعی است که کمیت و کیفیت محصولات از تولید تا فرآوری و انتقال به مصرف کننده، سلامت خاک، گیاه، حیوان، انسان، میکروارگانیسم‌ها، محیط سیاره زمین بعنوان یک موجود زندة واحد، اصول اکولوژوکی، محیط زیست، اصول عدالت و روابط اجتماعی، احترام به مخلوقات و اصول پایداری زیستی در آن مد نظر است.

 

دلیل تقاضا

نخستین دلیل مهم برای تقاضای جهانی محصولات زیستی، وجود مزه بهتر، خواص غذایی بیشتر و طبیعی این محصولات نسبت به محصولات تولید شده در سیستم زراعی رایج و محصولات اصلاح شده‌است. مطالعات نشان می‌دهد ارزش غذایی و ویتامینها در غالب محصولات زیستی و اصلاح نشده بسیار بیشتر از محصولات سیستم رایج است از این جمله می‌توان به محتوی بیشتر ویتامیهایی مانند ویتامین B ویتامین C، ویتامین E و لیکوپن و مواد معدنی همچون منیزیم، آهن و روی در محصولات باغی مانند گوجه فرنگی و وجود آنتی‌اکسیدانها و اسیدهای آمینه مفید در سایر محصولات اشاره کرد.

دلیل دیگر تقاضا برای این محصولات سازگاری زیست محیطی این محصولات چه از فرایند تولید تا انتقال به مصرف کننده و نیز سیستم جامع اکولوژیکی مدیریت این مزارع است که حداقل آسیب زیست محیطی و حداکثر سازگاری آن با سیستم‌های طبیعی را در بر دارد.

یک دلیل دیگر برای درخواست تولید فراورده‌های زیستی در سطح دنیا، وجود باورهای اخلاقی و دینی است که این باورها محیط زیست را بعنوان محیطی برای پرورش نسل‌های گذشته حال و آینده و به جهت تولید غذا برای نسل‌های مختلف در نظر می‌گیرد و هر گونه صدمه زدن به آن را از لحاظ اخلاقی و یا مذهبی را محکوم می‌کند.